środa, 13 czerwca 2012

Ulica Ludwika Waryńskiego

Ulica Ludwika Waryńskiego nazywała się wcześniej Folwarczna. Nazwa ta obowiązywała do 1975 r. Ulica zlokalizowana jest w północno-wschodniej części dzielnicy Zawale. Wytyczone została od ulicy Eliasza Goldhammera na wschód. Najwcześniejsza nazwa ulicy poświadczona w dokumentach miejskich z 1848 r. pochodziła od wyrażenia „Vorwerk Gasse”. Współczesna nazwa po zmianie z 1957 r. swoje źródło ma od działacza polskiego ruchu socjalistycznego Ludwika Waryńskiego. Ulica folwarczna wytyczona była z końcem XVIII wieku między zabudowaniami folwarcznymi kanonika Ostańskiego a folwarkiem księży kanoników kolegiackich tarnowskich. Układ szerokiej ulicy stanowił początek urbanizacji nowej dzielnicy Tarnowa.
Obecny kształt ulicy Waryńskiego pochodzi z końca XIX wieku, kiedy to Folwarczną połączono ze Zdrojową. Od końca XVIII wieku zaczęły znikać stare zabudowania folwarczne, a w ich miejsce pojawiły się pierwsze nieliczne małe budynki z parcelami ogrodowymi. Do połowy XIX wieku ulica Folwarczna znajdowała się poza życiem gospodarczym i kulturalnym miasta. Spowodowane to było tym, iż ulica znajdowała się w pewnej odległości od ówczesnych centralnych placów: Burek i ulic: Bernardyńska, Ogrodowa, Targowa. Później jednak stopniowo znalazła swoje miejsce w układzie Nowej Dzielnicy Żydowskiej. Znajdowały się tu wówczas nieliczne miejsca modlitw i nauki religijnej oraz piekarnia, zakłady szewskie, ślusarz, konfekcja męska, dziecięca i skóry. W większości stanowiły one własność żydowską. W okresie okupacji hitlerowskiej ulica stała się częścią getta. Niestety większość budynków uległa w tym czasie zniszczeniu. Po wojnie budynki niszczały, nie były remontowane. W latach 1951 oraz 1952-1955, oraz później powstał tu nowy układ zabudowy bloków z cegły trzykondygnacyjnych o płaskich elewacjach z punktami usługowymi na parterach. Nowe budynki, w znacznej części wybudowane przez Zakłady Mechaniczne „Tarnów”, wkomponowane zostały w część starej zabudowy ulicy i zasiedlone pracownikami przedsiębiorstwa. Ważnym elementem stał się Dom Kultury Zakładów Mechanicznych „Mariensztat”, w którym rozwijało się życie kulturalne, oświatowe pracowników oraz ich rodzin. Współcześnie w budynku mieści się Małopolska Wyższa Szkoła Ekonomiczna.
Obecnie znajdują się tu m.in.: Miejski Zarząd Budynków, Wspólnota Mieszkaniowa Nieruchomości, siedziby: Tarnowskiego Towarzystwa Przyjaciół Węgier, Polskiego Związku Byłych Więźniów Hitlerowskich Więzień i Obozów Koncentracyjnych w Tarnowie, Związek Inwalidów Wojennych RP Zarząd Oddziału w Tarnowie.
Małgorzata Budzik

Wykorzystana literatura:
1. Budzik M., Waryńskiego Ludwika ulica, [w:] Encyklopedia Tarnowa, red. A. Niedojadło, Tarnów 2010.


 (fot. Jarosław Zbrożek)